Kookadvies voor drinkwater: wat is het en wat doe je?

Wat is een kookadvies?

Een kookadvies is een maatregel van het drinkwaterbedrijf wanneer in het drinkwater bacteriën zoals E. coli of enterokokken zijn gevonden. Deze bacteriën wijzen op besmetting met ontlasting van mensen of dieren en kunnen ziekte veroorzaken. Volgens het RIVM is het advies een voorzorgsmaatregel. Het drinkwaterbedrijf geeft het advies af, op basis van richtlijnen waar het RIVM aan heeft meegewerkt. Vooral jonge kinderen, ouderen, zwangeren en mensen met een verzwakt immuunsysteem kunnen ernstiger ziek worden van vervuild drinkwater.

Het gaat meestal om een deel van een stad of regio, niet om het hele land. Je drinkwaterbedrijf laat het weten, bijvoorbeeld per e-mail en via sociale media. Staat je adres in het gebied, dan geldt het advies voor jouw kraan.

Wat moet je doen?

Kook het water dat je wilt drinken eerst 3 minuten. Daarna zijn de ziekteverwekkers gedood, aldus het RIVM. Vitens beschrijft de aanpak zo: breng het water in een pan of fluitketel aan de kook, en laat bij een waterkoker het klepje open. Daarna kun je het gebruiken.

Volgens Vitens moet je gekookt water gebruiken voor:

• drinken en dranken als koffie en thee (ook voor het koffiezetapparaat)
• flesvoeding en babyvoeding
• het wassen van rauwe groente
• tandenpoetsen

Ongekookt water kun je volgens Vitens wel gebruiken om te douchen en je handen te wassen, om eten te koken (het water wordt dan toch verhit), voor de vaatwasser en wasmachine, om af te wassen met de hand, schoonmaken en planten water geven. Het RIVM noemt ook douchen, tandenpoetsen en afwassen als veilig zonder koken. Op het punt tandenpoetsen verschillen de teksten dus: kijk altijd naar de aanwijzingen van je eigen drinkwaterbedrijf.

Het gekookte water kun je laten afkoelen en bewaren. Vitens noemt een schone, goed afgesloten fles in de koelkast, of een pan met deksel op het aanrecht voor maximaal één dag.

Hoe lang duurt het?

Dat is meestal niet vooraf te zeggen. Het kookadvies blijft gelden totdat uit controles blijkt dat het drinkwater niet meer vervuild is. Je krijgt bericht van je drinkwaterbedrijf zodra je weer ongekookt water mag drinken. Een kookadvies kan zo enkele dagen duren, maar ook langer.

Hamsteren helpt niet

Bij eerdere kookadviezen was flessenwater in supermarkten snel uitverkocht. Vitens riep mensen op het flessenwater zoveel mogelijk te laten staan voor wie geen mogelijkheid heeft om water te koken. Gekookt kraanwater is volgens het bedrijf veilig. Een kookadvies is dus geen reden voor een noodvoorraad van tientallen liters; het is wel een goed moment om te controleren of je thuis een eenvoudige voorraad hebt.

Kookadvies en stroomuitval: wat als je niet kunt koken?

Een kookadvies is vervelend. Gebeurt het tijdens een stroomstoring, dan kun je misschien niet koken, en dan heb je een alternatief nodig. De overheid adviseert in het 72-uurs noodpakket om water in huis te hebben: 3 liter per persoon per dag, volgens Denk Vooruit. Met flessen water of een kooktoestel dat zonder stroom werkt, kom je een kookadvies door.

Een waterfilter kan een aanvulling zijn. Ons filter houdt bacteriën en protozoa tegen (tot 99,99%); voor virussen, zout of chemische stoffen claimen we dat niet. Het is dus geen vervanging van het kookadvies: bij twijfel kook je het water, of je gebruikt flessenwater. Hoe je een filter kiest en gebruikt, lees je in het artikel over waterfilters. Meer over water in een noodsituatie vind je op drinkwater in een noodsituatie.

Checklist: voorbereid op een kookadvies

• Weet wie je drinkwaterbedrijf is en hoe je berichten ontvangt.
• Zorg voor een pan of fluitketel, ook als je normaal een waterkoker gebruikt.
• Zorg voor schone flessen met deksel om gekookt water in te bewaren.
• Houd een kleine voorraad flessenwater, ook voor kwetsbare gezinsleden.
• Zorg voor een manier om zonder stroom te koken of water te zuiveren.

Bronnen (3)

• RIVM: toelichting kookadvies drinkwater
• Vitens: kookadvies
• Hart van Nederland: kookadvies Utrecht (oproep om niet te hamsteren)